1. De omgeving van (de leden van) VZVZ

In 2024 tekenden een groot aantal partijen in de zorg, waaronder bijna alle leden van VZVZ, het IZA Uitvoeringsakkoord gegevensuitwisseling. Het IZA (Integraal zorgakkoord) vormt samen met de Nationale Visie en Strategie (NVS), de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) en de aankomende European Health Data Space (EHDS) de strategische basis voor de activiteiten van VZVZ.

Ons doel als vereniging van zorgaanbieders is duidelijk: alle zorgverleners en patiënten, cliënten en burgers kunnen digitaal beschikken over de juiste informatie op de juiste plek op het juiste moment zodat passende zorg op een veilige manier verleend kan worden. En dat alleen als de patiënt daarmee instemt.

Deze databeschikbaarheid levert veel gezondheids-winst op door de kansen die het biedt voor betere, efficiëntere en gepersonaliseerde zorg. Het verbetert de klinische besluitvorming, vermindert kosten, ondersteunt medisch onderzoek en maakt het mogelijk preventieve zorgprogramma’s te ontwikkelen. Ook het secundair gebruik van de data draagt bij aan verbeteringen, zoals voor innovatie, patiëntveiligheid, gepersonaliseerde geneeskunde, officiële statistieken of regelgeving.

Hoe wenselijk en wellicht simpel databeschikbaar-heid ook klinkt, er zit een complexe omgeving achter om die doelen te bereiken. Zo moeten gegevensbeveiliging en privacy bij elektronische uitwisseling de standaard zijn en moeten burgers regie en dus beschikking hebben over hun medische gegevens.

Het IZA

Om de druk op de zorg te verminderen zijn digitalisering en informatievoorziening belangrijk. Onze zorgprofessionals werken onder steeds zwaardere omstandigheden. De werkdruk is hoog, er is veel administratieve rompslomp en zorgprofessionals ervaren te weinig autonomie in het dagelijkse werk. Dit leidt tot een relatief hoog ziekteverzuim en vroegtijdig afscheid nemen van de zorgsector. Hierdoor nemen de arbeidsmarktkrapte en de werkdruk nog meer toe.

Om de zorg kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar te houden, heeft het kabinet afspraken gemaakt met zorgpartijen. Deze afspraken staan in het Integraal Zorg Akkoord (IZA).

Onderdeel hiervan is het IZA Uitvoeringsakkoord gegevensuitwisseling. Hiermee committeren VWS en de zorgpartijen zich aan gemaakte keuzes en richtinggevende afspraken die bijdragen aan landelijke gegevensuitwisseling.

De NVS

Ook een afspraak in het IZA was om een nationale visie en strategie te ontwikkelen voor digitalisering en informatievoorziening in de zorg. Deze visie is opgesteld door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Nictiz, VZVZ en Zorgverzekeraars Nederland.

De NVS richt zich op het beschikbaar stellen van gezondheidsinformatie en digitale diensten om passende (hybride) zorg te kunnen bieden. Hiervoor zijn drie fundamenten essentieel: databeschikbaarheid, vertrouwen en regie.

Om richting te geven, keuzes te maken en besluiten te nemen zijn vier leidende principes benoemd:

  1. Data is beschikbaar voor alle betrokkenen in het zorgnetwerk van een burger en voor de burger zelf.
  2. Data is beschikbaar voor secundair gebruik, met een minimale registratielast voor zorgverleners.
  3. Data is gescheiden van functionaliteit.
  4. ­Het gezondheids­informatiestelsel creëert een open markt die innovatie stimuleert.

VZVZ speelt al bijna 15 jaar een actieve rol in het Gezondheidsinformatiestelsel (GIS). We doen dat samen met en voor onze leden en met één doel voor ogen: samen gezondheid bevorderen.

In dit jaarplan leest u onze plannen en doelen voor 2025, die samen met onze leden zijn gemaakt. In het tweede hoofdstuk staan we stil bij onze opdrachten en ambities voor 2025 en in hoofdstuk 3 leest u hoe we dat samen met onze partners willen vormgeven. In het vierde hoofdstuk staan bij de belangrijkste programma’s en diensten de concrete doelen. In hoofdstuk 5 staat hoe de organisatie van VZVZ zich verandert om de genoemde doelstellingen te bereiken.

Dit alles is uiteraard een momentopname; ontwikkelingen in de loop van 2025 kunnen leiden tot het bijstellen van onze doelen. Maar stel dat onze doelstellingen allemaal uitkomen. Hoe ziet de omgeving van databeschikbaarheid en medische gegevensuitwisseling er dan uit? Annemarie, Sabilla en Mark nemen ons mee naar hun ervaringen in 2025.

Een moment in de toekomst, het is maandag 5 januari 2026

Patiënt Annemarie

Op 5 januari 2026 staat Annemarie de Vries zenuwachtig op. Ze heeft vandaag een afspraak in het ziekenhuis voor de uitslag van haar onderzoek vorige week. Haar huisarts stuurde haar vorige maand naar de specialist, omdat hij haar buikklachten niet goed kan verklaren. Annemarie controleert op haar telefoon nogmaals alle gegevens van de afspraak en haar medische geschiedenis. Ze heeft vorige maand via MijnMitz de huisarts en de apotheker toestemming gegeven haar medische gegevens te delen. “Hopelijk heeft de specialist deze ook gezien”, denkt ze. In haar Persoonlijke Gezondheidsomgeving (PGO) kijkt ze naar haar actuele medische informatie zodat ze zich goed kan voorbereiden op het gesprek met de arts.

In Mitz zijn 9 miljoen toestemmingsprofielen van burgers vanuit het LSP naar Mitz gemigreerd. Meer dan 150.000 burgers hebben een MijnMitz-account aangemaakt. Zo regelen ze de toestemming voor het delen van hun medische gegevens. In MijnMitz, digitaal toegankelijk gemaakt voor alle doelgroepen, staan één of meer van hun eigen zorgaanbieders.

Alles is in een keer te regelen, want ook na een verhuizing naar een andere stad of streek hoeft iemand niet opnieuw toestemming te geven.

Zorgverlener Sabilla

Oncologisch chirurg Sabilla Jansen werkt in een Rotterdams ziekenhuis. Ze heeft net een cappuccino gehaald en logt in op haar pc. In het elektronisch patiëntendossier (EPD) bekijkt ze de gegevens van haar patiënten die ze deze ochtend heeft.

Haar eerste patiënt later vandaag is Annemarie de Vries. Dankzij de toestemming in Mitz ziet Sabilla in het EPD de medische verslagen, laboratoriumresultaten en beeldvormende onderzoeken van Annemarie. Dankzij de kickstart van het programma medicatieoverdracht in Rijnmond heeft Sabilla Jansen nu toegang tot het actuele medicatieoverzicht van haar patiënten. Ook dat is in 2025 bereikt. Met dit inzicht in de historische en actuele medische situatie van haar patiënte, kan zij het consult én goed voorbereiden én direct het gesprek over de zorgvraag starten.

Wat Sabilla Jansen niet weet (hoeft ook niet) is dat ze de gegevens kan bekijken dankzij de hoge beschikbaarheid van het Landelijk Schakelpunt. Ook in 2025 was de beschikbaarheid binnen de LSP-keten ruim boven de norm van 99,8%.

Sinds kort is het LSP via het afsprakenstelsel Twiin gekoppeld aan regionale en nationale infrastructuren, waardoor nog meer zorginformatie beschikbaar is. De architectuurvernieuwing in 2025 (waaronder opsplitsing in componenten) leidt tot meer betrouwbaarheid.

In de namiddag is er een multidisciplinair overleg met collega’s en andere specialisten, zowel van het ziekenhuis als extern. Afsprakenstelsels en gemeenschappelijke voorzieningen maken het delen en bespreken van informatie eenvoudig en veilig. Dankzij de landelijke vertrouwensafspraken en de beveiligingsprotocollen kunnen zij er zeker van zijn dat alle gegevensuitwisseling voldoet aan de hoogste beveiligingsnormen.

ICT-dienstverlener Mark

Op 5 januari 2026 eindigt Mark, software-ontwikkelaar bij een ICT-dienstverlener voor huisartsen, zijn dag met een nieuwjaarsborrel. Zijn bedrijf kijkt terug op een druk jaar. Ze hebben in 2025 hard gewerkt aan de integratie van nieuwe afspraken en standaarden in het huisartsen-EPD, waardoor zorgverleners eenvoudig en veilig informatie kunnen uitwisselen.

Het bewaken en bevorderen van de samenhang tussen de verschillende stelsels (‘harmoniseren’) en het éénmalig inrichten van generieke functies en gemeenschappelijke voorzieningen is belangrijk. Het zorgt ervoor dat partijen hun systemen efficiënt kunnen inrichten en zorgdata veilig en éénduidig kunnen uitwisselen, gericht op daadwerkelijk gerealiseerde interoperabiliteit.

Mark kijkt met voldoening terug op het test- en validatieproces van hun nieuwste softwareprogramma voor huisartsen. Het Nationaal Test- en Validatiecentrum (NTV) speelde daarbij een heel prettige en ondersteunende rol. Door de duidelijke en gedetailleerde documentatie en ondersteuning, verliep het proces soepel. De feedback die ze ontvingen, konden ze goed verwerken in de programmatuur.

Dankzij de validatie en tests, weet Mark zeker dat de software aan alle informatiestandaarden, de vertrouwensafspraken en de veiligheidseisen voldoet en daardoor naadloos kan samenwerken met andere systemen in de zorgsector.